Od pewnego czasu coraz częściej zastanawiam się nad tym, co właściwie oznacza dobrze się starzeć. Jeszcze kilka lat temu długowieczność kojarzyła mi się przede wszystkim z liczbą przeżytych lat. Dzisiaj znacznie bardziej interesuje mnie to, w jakim zdrowiu i z jaką sprawnością możemy te lata przeżyć. Czy będziemy mieć siłę podróżować, chodzić po górach, bawić się z wnukami, realizować swoje pasje i zwyczajnie cieszyć się codziennością? No właśnie. Gdy teraz momentami patrzę na pewien fragment 70-latków czy 80-latków widzę jak na dłoni, że to w dużej części ode mnie zależy, w jakim zdrowiu i w jakiej sprawności przeżyję kolejne dekady, w tym również te „końcowe” pisząc to zupełnie brutalnie. ;-)

Temat stał mi się szczególnie bliski podczas studiów dietetycznych, które ukończyłam w lipcu tego roku. Teraz, kontynuując naukę na studiach magisterskich i rozwijając wiedzę z psychodietetyki oraz medycyny stylu życia, jeszcze mocniej widzę, jak wiele możemy zrobić dla własnego zdrowia. Jednocześnie wiem, że nie wszystko zależy od nas, a internetowe obietnice dotyczące cofania wieku biologicznego czy cudownych suplementów warto traktować z … dużą ostrożnością. ;-)

W mojej biblioteczce niedawno pojawiły się trzy książki PZWL, o których chciałabym Wam opowiedzieć. Pierwsza dotyczy długowieczności i mechanizmów starzenia się, dwie kolejne pomagają lepiej zrozumieć konkretne choroby przewlekłe: Hashimoto i niedoczynność tarczycy oraz nieswoiste choroby zapalne jelit, czyli między innymi chorobę Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Swoją drogą – dotyczą one również moich obecnych pacjentek i część z nich już uzupełniła swoje domowe biblioteczki, aby mieć naprawdę wiarygodne pozycje książkowe o swoich chorobach a nie internetowe zbiory porad, które często z najnowszą wiedzą niewiele mają wspólnego. ;-)

To książki, które poleciłabym zarówno dietetykom, jak i osobom chcącym bardziej świadomie zadbać o swoje zdrowie. Choć uprzedzam: nie są to trzy lekkie poradniki do przeczytania podczas jednego weekendu. :-)

„W stronę długowieczności” – jak żyć dłużej, ale przede wszystkim dłużej w zdrowiu

Autorzy: prof. dr hab. n. med. Marek Postuła i Krzysztof Łoniewski. Wydawnictwo PZWL, 2025, 522 strony.

Zacznę od książki, która spośród tej trójki ma moim zdaniem najszersze grono potencjalnych czytelników. „W stronę długowieczności” zainteresuje osoby, które chcą wiedzieć, co współczesna nauka mówi o starzeniu się i jak wykorzystać tę wiedzę w codziennym życiu.

To szczególnie ciekawa pozycja dla kobiet po trzydziestce, czterdziestce i pięćdziesiątce, choć oczywiście nie ma żadnej granicy wieku, od której należy zacząć interesować się własnym zdrowiem.

Autorami są prof. Marek Postuła, kardiolog zajmujący się również medycyną długowieczności, oraz dziennikarz Krzysztof Łoniewski. Dzięki temu książka łączy perspektywę medyczną z próbą wyjaśnienia skomplikowanych zagadnień osobom, które niekoniecznie mają wykształcenie medyczne.

Dlaczego długowieczność to coś więcej niż dieta i aktywność fizyczna?

Najbardziej interesuje mnie w tej książce jej punkt wyjścia: żeby świadomie rozmawiać o długowieczności, warto najpierw zrozumieć… co dzieje się w starzejącym się organizmie.

Biologia starzenia się jest fascynująca. Z wiekiem zachodzą zmiany w funkcjonowaniu komórek, mitochondriów, układu odpornościowego i mechanizmów naprawczych organizmu. Znaczenie mają również procesy zapalne, zmiany metaboliczne oraz stopniowa utrata rezerw fizjologicznych. Nie oznacza to, że poznanie tych mechanizmów pozwala nam zatrzymać starzenie. Pomaga jednak lepiej rozumieć, dlaczego pewne elementy stylu życia są tak istotne dla zdrowia i sprawności.

W nauce o długowieczności pojawia się ważne rozróżnienie pomiędzy lifespan, czyli długością życia, a healthspan, okresem życia spędzonym w dobrym zdrowiu i możliwie wysokiej sprawności. Osobiście zdecydowanie bliższy jest mi ten drugi cel. Zresztą – pisałam właśnie w tej tematyce moją pracę dyplomową i ogromnie się cieszę, że właśnie ten kierunek obieramy w działaniach patrząc na tę bardziej świadomą część naszego społeczeństwa.

Nie wiem jak Wy, ale ja osobiście nie marzę o tym, żeby dożyć stu lat za wszelką cenę. Chciałabym natomiast jak najdłużej zachować samodzielność, sprawność i możliwość robienia rzeczy, które lubię. :-)

Co najbardziej podoba mi się w tej książce?

Przede wszystkim ambicja autorów, żeby wyjść poza popularne porady w rodzaju „jedz warzywa, ruszaj się i wysypiaj”. Oczywiście są one ważne, ale osoby zainteresowane zdrowiem często chcą wiedzieć, dlaczego konkretne zachowania mają znaczenie i jak wiążą się z procesami zachodzącymi w organizmie.

„W stronę długowieczności” daje możliwość wejścia głębiej w temat biologii starzenia się i medycyny długowieczności. To duża zaleta, szczególnie jeśli ktoś ma już za sobą kilka popularnonaukowych książek o zdrowiu i szuka czegoś bardziej rozbudowanego.

Jednocześnie podczas lektury publikacji o longevity zawsze polecam odróżniać dobrze udokumentowane działania, takie jak regularna aktywność fizyczna, niepalenie, odpowiednie żywienie czy kontrola czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, od obiecujących, ale wciąż badanych interwencji przeciwstarzeniowych. Badanie konkretnego mechanizmu biologicznego nie oznacza jeszcze, że potrafimy skutecznie i bezpiecznie wykorzystać go do wydłużania ludzkiego życia. Właśnie taka krytyczna perspektywa jest dla mnie niezwykle ważna.

Komu polecam „W stronę długowieczności”?

Osobom, które chcą lepiej rozumieć własny organizm, interesują się profilaktyką zdrowotną i szukają motywacji do trwałych zmian opartych na wiedzy, a nie na kolejnej modzie. To również wartościowy kierunek lektury dla dietetyków, trenerów, edukatorów zdrowotnych oraz studentów kierunków związanych ze zdrowiem.

Sama należę do Polskiego Towarzystwa Medycyny Długowieczności, a zagadnienia longevity były również tematem mojej pracy licencjackiej. Dlatego w sumie nie dziwię się, że ta pozycja szczególnie mnie zainteresowała. :-)

Książka w wersji papierowej dostępna jest tutaj: https://pzwl.pl/W-strone-dlugowiecznosci-101296416.html

a elektroniczną kupicie pod tym linkiem. :-)

„Niedoczynność tarczycy i choroba Hashimoto” – rzetelna wiedza zamiast kolejnych dietetycznych zakazów

Autorki: Magdalena Obrzut i Małgorzata Słoma-Krześlak. Wydawnictwo PZWL, 2024, 268 stron.

Hashimoto i niedoczynność tarczycy to tematy, które bardzo często pojawiają się w rozmowach o zdrowiu kobiet. Nic dziwnego, bo zaburzenia funkcjonowania tarczycy mogą wpływać na samopoczucie, metabolizm, poziom energii i wiele innych aspektów codziennego życia.

Jednocześnie wokół tych chorób narosło mnóstwo …. uproszczeń. W internecie można znaleźć całe listy produktów, których podobno należy bezwzględnie unikać, suplementów przedstawianych jako obowiązkowe i diet obiecujących spektakularną poprawę wyników.

Dlatego szczególnie cenię publikacje, które porządkują wiedzę, zamiast dokładać kolejne zakazy.

Diagnostyka, leczenie, żywienie i suplementacja w jednym miejscu

Książka Magdaleny Obrzut i Małgorzaty Słomy-Krześlak została przygotowana na podstawie badań naukowych oraz wytycznych towarzystw naukowych.

Autorki zaczynają od podstaw związanych z budową i funkcjonowaniem tarczycy, a następnie omawiają diagnostykę, leczenie oraz postępowanie żywieniowe i suplementacyjne. Uwzględniają również znaczenie aktywności fizycznej, snu i innych elementów stylu życia. To podejście jest szczególnie cenne, ponieważ Hashimoto i niedoczynność tarczycy nie są pojęciami tożsamymi. Myślę, że warto to podkreślać. Hashimoto to choroba autoimmunologiczna tarczycy, która może prowadzić do niedoczynności, ale nie każda niedoczynność jest spowodowana Hashimoto.

Właściwe rozpoznanie, ocena funkcji tarczycy i dobranie leczenia należą do lekarza. Dieta może wspierać ogólny stan zdrowia, pomagać w pokrywaniu zapotrzebowania na składniki odżywcze i odpowiadać na indywidualne potrzeby pacjenta, ale nie zastępuje koniecznego leczenia hormonalnego.

Czy przy Hashimoto trzeba eliminować gluten, nabiał i brać suplementy?

To jedne z pytań, które najczęściej pojawiają się w rozmowach o tej chorobie. Samo rozpoznanie Hashimoto nie oznacza automatycznie konieczności wykluczenia glutenu czy nabiału. Ograniczenia mogą być uzasadnione, jeśli współistnieje na przykład celiakia, alergia lub inna konkretna przyczyna medyczna.

Podobnie jest z suplementacją. Jod, selen, żelazo czy witamina D pełnią ważne funkcje w organizmie, ale nie oznacza to, że każda osoba z Hashimoto powinna przyjmować je w dużych dawkach. Szczególnie nadmierna podaż jodu może być problematyczna przy chorobach tarczycy.

Właśnie dlatego tak ważne jest rozumienie diagnostyki, zasad leczenia i wskazań do suplementacji, zamiast opierania się na uniwersalnych zaleceniach z mediów społecznościowych, w których tak naprawdę niewiele osób jest w stanie wziąć odpowiedzialność za słowa i porady, które często są produkowane masowo i bez głębszego zastanowienia…

Dla kogo jest ta książka?

Poleciłabym ją studentom dietetyki, początkującym dietetykom, a także osobom z rozpoznaną niedoczynnością tarczycy lub Hashimoto, które chcą lepiej rozumieć swoją chorobę.

To publikacja o charakterze medycznym, więc miejscami wymaga większego skupienia niż typowy poradnik. Dla mnie jest to zaleta. Zamiast prostych recept dostajemy szerszy kontekst, który pozwala bardziej świadomie rozmawiać z lekarzem i dietetykiem.

Książkę kupicie tutaj. Można też kupić ebook. :-)

„Żywienie w nieswoistych chorobach zapalnych jelit” – książka, którą warto mieć pod ręką

Redakcja: Michał Sienkiewicz. Wydawnictwo PZWL, 2024, 332 strony.

Trzecia książka dotyczy obszaru dietetyki klinicznej, który wymaga szczególnej uważności: żywienia w nieswoistych chorobach zapalnych jelit.

Do tej grupy należą przede wszystkim choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego, czyli WZJG. Osoby żyjące z tymi chorobami często mierzą się nie tylko z objawami ze strony przewodu pokarmowego, ale również z niepewnością dotyczącą jedzenia. Co mogę zjeść? Czy błonnik mi zaszkodzi? Czy muszę unikać warzyw? Czy podczas remisji powinnam nadal stosować dietę lekkostrawną? Co zrobić, żeby nie dopuścić do niedoborów?

Odpowiedzi nie zawsze są proste, ponieważ postępowanie żywieniowe zależy między innymi od rodzaju choroby, jej aktywności, stanu odżywienia, przebytych operacji i indywidualnej tolerancji pokarmów.

Żywienie w chorobie Crohna i WZJG – dlaczego nie ma jednej diety dla wszystkich?

W nieswoistych chorobach zapalnych jelit sposób żywienia powinien być dostosowany do indywidualnej sytuacji pacjenta. Inne potrzeby może mieć osoba w remisji, a inne pacjent podczas zaostrzenia choroby, po zabiegu chirurgicznym albo z istotnymi niedoborami pokarmowymi.

Przykładowo błonnik pokarmowy nie jest składnikiem, który należy automatycznie wyeliminować u wszystkich osób z NZJ. Jego ilość i rodzaj trzeba dostosować do tolerancji, objawów oraz stanu klinicznego. Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których występują zwężenia jelita.

W chorobie Crohna w określonych sytuacjach klinicznych istotną rolę może odgrywać również żywienie dojelitowe, zwłaszcza w pediatrii. To dobrze pokazuje, że dietoterapia w NZJ jest znacznie szerszym zagadnieniem niż lista produktów, które wolno lub których nie wolno jeść.

Co moim zdaniem wyróżnia książkę „Żywienie w nieswoistych chorobach zapalnych jelit”?

Największą wartością tej publikacji jest dla mnie uporządkowanie specjalistycznego zagadnienia, które łatwo nadmiernie uprościć. Książka skupia uwagę na żywieniu w kontekście chorób zapalnych jelit i pomaga spojrzeć na dietoterapię jako element kompleksowej opieki nad pacjentem.

Szczególnie doceniam takie publikacje, ponieważ w dietetyce klinicznej nie wystarczy znać ogólne zasady zdrowego żywienia. Trzeba rozumieć, kiedy standardowe zalecenia wymagają modyfikacji, jakie ryzyka wiążą się z chorobą oraz dlaczego dwie osoby z tym samym rozpoznaniem mogą potrzebować zupełnie innego postępowania.

To bardzo ważne również z perspektywy pacjentów. Osoba żyjąca z chorobą przewlekłą często szuka odpowiedzi na pytanie, dlaczego pewne produkty toleruje gorzej, czy może wrócić do bardziej urozmaiconej diety i jak zmniejszyć ryzyko niedoborów.

Rzetelna wiedza nie rozwiąże wszystkich tych problemów, ale może pomóc lepiej zrozumieć zalecenia otrzymywane od zespołu terapeutycznego.

Komu szczególnie polecam tę książkę?

Dietetykom klinicznym, studentom dietetyki oraz osobom, które chcą pogłębić wiedzę o żywieniu w chorobie Crohna i WZJG. Poleciłabym ją również zainteresowanym pacjentom i ich bliskim, z zastrzeżeniem, że jest to literatura specjalistyczna i nie wszystkie omawiane rozwiązania będą odpowiednie w każdej sytuacji.

Jeżeli ktoś choruje na NZJ, warto pamiętać, że żywienie powinno wspierać leczenie prowadzone przez gastroenterologa, a nie je zastępować.

Książkę kupicie zarówno w wersji papierowej jak i elektronicznej. :-)

Mam dla Was kod rabatowy do PZWL – 23% zniżki na książki

Przy okazji naszej współpracy z PZWL udało mi się wynegocjować dla Was maksymalny rabat, jaki wydawnictwo zgodziło się udostępnić mojej społeczności. Bardzo mi na tym zależało, ponieważ książki specjalistyczne potrafią kosztować niemało, a wiem, że wiele z Was regularnie inwestuje w swoją wiedzę, edukację i rozwój.

Mój kod rabatowy to: SZCZESLIVA

Daje on 23% rabatu od ceny katalogowej na papierowe książki objęte promocją w księgarni PZWL.

Ważna informacja: rabat jest liczony od ceny katalogowej, a nie dodatkowo od aktualnej ceny promocyjnej. Jeśli książka jest już przeceniona o 10%, kod zwiększy łączny rabat do 23%. Promocja nie obejmuje tytułów sprzedawanych w pakietach.

Takie jeszcze jedno, małe podsumowanie:

Dobra książka potrafi być początkiem naprawdę dobrej zmiany

Wiecie, co najbardziej lubię w czytaniu takich publikacji? To, że pozwalają spojrzeć na zdrowie z dużo szerszej perspektywy. Zrozumieć zależności, których wcześniej mogłyśmy nie dostrzegać, zweryfikować popularne przekonania i znaleźć odpowiedzi na pytania, które czasem od dawna chodzą nam po głowie.

Od lipca jestem dyplomowaną dietetyczką, kontynuuję naukę i coraz mocniej przekonuję się, że w tym zawodzie nie da się powiedzieć: „Wiem już wystarczająco dużo”. Wiedza się rozwija, pojawiają się nowe badania, zmieniają się rekomendacje, a każdy kolejny temat potrafi otworzyć kilka następnych. Bardzo to lubię. :-)

Zależy mi też na tym, żeby wiedza o zdrowiu nie pozostawała wyłącznie w gabinetach dietetycznych czy na uczelniach. Nie trzeba przecież studiować dietetyki, żeby chcieć lepiej rozumieć własny organizm, zadawać trafniejsze pytania podczas wizyt lekarskich albo podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące codziennych nawyków.

Dlatego w mojej Biblioteczce Dietetyka będą pojawiać się zarówno podręczniki dla specjalistów, jak i książki, które z powodzeniem mogą trafić na półkę każdej osoby zainteresowanej zdrowiem.

Jeśli miałabym wybrać jedną z dzisiejszej trójki na początek, dla osoby, która nie pracuje zawodowo w ochronie zdrowia, ale chce zrobić coś dobrego dla siebie, sięgnęłabym po „W stronę długowieczności”. Temat zdrowego starzenia dotyczy przecież każdej z nas, niezależnie od tego, ile mamy obecnie lat.

A pozostałe dwie? Warto o nich pamiętać, szczególnie jeśli choroby tarczycy lub nieswoiste choroby zapalne jelit są częścią Waszej codzienności bądź codzienności Waszych bliskich, albo obszarem Waszych zawodowych zainteresowań.

Dajcie mi koniecznie znać w komentarzach, czy znacie którąś z tych książek i jakie tematy chciałybyście zobaczyć w kolejnej odsłonie mojej biblioteczki. Chętnie poznam również Wasze własne książkowe odkrycia.

Dobrego czytania! :-)

Magda

P.S. Jeśli interesują Was również książki dla studentów dietetyki i osób rozpoczynających pracę w zawodzie, zajrzyjcie do mojego wcześniejszego artykułu: Vademecum dietetyki i Suplementacja w dietetyce – moja recenzja.

Współpraca reklamowa z PZWL.